Virovac i Virovčani

Pripremajući knjigu o Virovcu i Virovčanima prvenstveno smo nastojali da u nju saberemo što više već postojećih i na raznim stranama publikovanih tekstova o ovom selu i o njegovom stanivništvu.

U njenom uvodnom delu je odeljak o Virovcu iz studije Ljubomira Pavlovića „Kolubara i Podgorina” koja je objavljena pre stotinak godina i predstavlja nezamenljiv izvor važnih podataka o svim naseljima ovih oblasti i o poreklu njihovih žitelja. Poneki od ostalih radova što ih donosimo u ovom izdanju malo su poznati i teško dostupni. Ipak, većina priloga je nastajala namenski, radi publikovanja u ovoj knjizi.

Sva ta građa, ovako objedinjena, uključujući i ogoljene statističke podatke i popise ljudi i njihove imovine, sa različitih stanovišta svedoče o Virovčanima i Virovcu. Nudi, između ostaloga, i mogućnosti da se bar u konturama sagledaju istorijati svih virovačkih rodova.

Uzdamo se da će pojava ovakve knjige podstaći nova proučavanja ovoga sela i nastanak novih svedočenja o Virovčanima, nekadašnjim i savremenim, bilo da su oni ostajali da žive u zavičaju ili su ih život i poslovi razvejali na razne strane. Ubeđeni smo, dakle, da će o Virovcu bivati još knjiga.

Priželjkujemo da takve knjige stvaraju Virovčani i da pri tome ispravljaju naše eventualne omaške i nedorečenosti, odnosno da ta njihova pregnuća po svemu nadmaše ovaj naš rad. To će, u isto vreme, predstavljati i dragocen doprinos proučavanjima čitave oblasti koja se uobičajeno naziva - Valjevska Kolubara.

U budućim knjigama o Virovcu i Virovčanima trebalo bi, između ostaloga, publikovati sačuvane popise poreskih obveznika iz toga sela koji su živeli sredinom prve polovine 19. veka jer se, mnogo kad, tamo mogu naći jedini pisani pomeni onovremenih žitelja Virovca. Slična svojstva imaju i natpisi na starim nadgrobnicima.

Stara dokumenta o Virovcu i njegovom stanovništvu mogu se pronaći u građi kojom raspolažu arhivi u Valjevu i Beogradu, a za razdoblje između svetskih ratova i u Sarajevu. Zanimljivih i dokumentarno značajnih svedočanstava o Virovčanima i selu iz koga oni potiču ima i u nekadašnjim novinama, valjevskim i beogradskim. Ima ih svakako i u porodičnim zbirkama gde su posebno privlačne stare fotografije.

Valjalo bi, s druge strane, beležiti pa potom i publikovati sećanja Komaničana o svojim precima ali i o nekadašnjem životu i zbivanjima u tom selu. Zapisivati takođe i narodne umotvorine, karakteristične običaje i verovanja...

*

Svakojaku podršku i podstrek u radu na ovoj knjizi pružao nam je Stojadin Cole Vesić, Virovačanin i po ocu i po majci. Njegova neprestana i nesebična privrženost Virovcu ispoljava se i na ovaj način. Hvala mu!

Prvi pomen * Na početku 20. veka (Ljubomir Pavlović) * Raseljenici * Stanovništvo – Statistički pregled* Imanja * Domaća stoka i živina * Stara kumstva * Zapisano u matičnim knjigama * Darovi – Za spomenik knezu Mihailu i za Narodno pozorište * Poginuli ratnici – U 19. veku * Pali u ratovima 1912-1918 * Pali u ratu 1941-1945 * Villa rustica (Željko Jež) * Stare kuće (Dragan Stamenić) * Spomenik đaku prvaku (Milivoje Krstić) * Đaci * Opština – Virovačka i markovačka (Zdravko Ranković) * Azbučni birački spisak – Utvrđen 15. juna 1921. godine * Birački spisak – Maj 2010 * U „Srpskim novinama” – Prodaja imovine licitacijom * Na Božinom ćuviku sa cigančicom u naručju, u srećno ranojesenje, 1969. (Slobodan Marković) * Čudo na Božinom ćuviku – Libero Markoni u Valjevu i okolini (Timislav Milinović) * Tomislav Milinović, novinar * Prva virovačka knjiga  * Zamućen vir u Virovcu – Uz knjigu „Virovac” Slobodana Stojićevića (Miloš Lazić) * Ima tek da se piše – O virovačkim šljivicima i prvorazrednoj rakiji (Ljiljana Kecojević) * Prođe život – Želja jednog stogodišnjaka (Slobodan Stojićević) * Stare vesti * Teodor Janković * Milovan Đurić * Čedomir Lj. Janković, učitelj  * Savremenici – U leksikonu „Ko je ko u Valjevskom kraju 2008” * Vesići, stari i novi (Zdravko Ranković) * Različitosti – O Ljudima i o događajima * Toplica (Nada Sretenović) * Narodno pevanje – Zapisi Dimitrija Golemovića * Virovački sportisti (Branko Vićentijević) * O ovoj knjizi * Registar imena